KENNISBANK

kennisbankmenu

Sociale Veiligheid

Buurtlocaties hebben een belangrijke verbindende functie in de wijk. Het liefst maken we het daarom gezellig met elkaar. Zodat onze buurtlocaties fijne plekken zijn waar zo veel mogelijk mensen zich op hun gemak met elkaar. Hoe zorg je daarvoor als buurtlocatie? 

Ga direct naar:

Grensoverschrijdend gedrag

Wanneer gaan mensen duidelijk over de schreef, en wanneer moet een grapje kunnen? Wat is grensoverschrijdend? Hoe ga je daarmee om, of beter: hoe voorkom je dat?

Grensoverschrijdend gedrag

Soms zeggen of doen mensen dingen die je een vervelend of ongemakkelijk gevoel geven. Moet dat nou zo? Grensoverschrijdend gedrag kan veel kanten opgaan: pesten, seksuele intimidatie, agressie, discriminatie, uitsluiting, verbaal geweld, ongepast fysiek contact of roddelen. Het geeft spanning op je buurtlocatie, mensen voelen zich minder welkom of op hun plek.

Vaak blijken mensen dit soort situaties heel verschillend te ervaren. Bijvoorbeeld doordat ze de situatie verschillend begrijpen en hun persoonlijke grenzen ook anders zijn. Of doordat een van hen een verantwoordelijke rol heeft op basis van leeftijd of functie, en door hoe de onderlinge verhoudingen liggen. Wat grensoverschrijdend is, is dus zowel heel situatie afhankelijk én heel persoonlijk. 

Kan je dan niks meer zeggen tegenwoordig? Jawel hoor! Alleen als iemand zich ergens niet prettig bij voelt vraagt dat soms een pas op de plaats. Grenzen worden de afgelopen jaren gelukkig steeds beter bespreekbaar.

Zelf aan de slag: maatregelen

Jouw buurtlocatie kan de zaken zo inrichten dat veel lastige situaties voorkomen worden of bespreekbaar worden. Zo kan je grensoverschrijdend gedrag voor zijn met: 

  • vastgelegde omgangsvormen; 
  • transparante manier van nieuwe mensen aannemen (aannamebeleid);
  • waar relevant het aanvragen van een Verklaring Omtrent Gedrag (VOG);
  • Een vertrouwens(contact)persoon aannemen zodat er voor iedereen een luisterend oor is. 

Over dat alles lees je in de volgende artikelen meer.

    Zelf aan de slag: In gesprek

    Afhankelijk van je situatie kan je personen aanspreken op hun gedrag. Dat kan direct in het moment als je dat op fijne manier kan doen en ook voor omstanders een signaal wil afgeven. In andere situaties kan je diegene op een later moment even apart nemen voor een rustig gesprek.. 

    Tip: uit je waardering voor wat diegene wél goed doet en begrip voor diens goede bedoelingen. 

    Tip: benoem je eigen gevoel en refereer naar gemaakte afspraken. 

    Uit het Dwarsverband

    Heb je interesse in een bijeenkomst over dit onderwerp? Of benieuwd naar verslaglegging uit eerdere bijeenkomsten? Laat het ons weten via info@dwarsverbandutrecht.nl

    Externe ondersteuning & verdieping

    De NOV (Platform Vrijwillige Inzet) en de Vrijwilligerscentrale Utrecht hebben veel kennis in huis over sociale veiligheid. Je kan hen direct benaderen met je vraag, of in hun agenda’s kijken naar relevante workshops en trainingen.  

    Platform Vrijwillige Inzet/NOV: In Veilige Handen

    Omgangsvormen vastleggen

    Is het op jouw locatie lastig om mensen aan te spreken? Worden waarschuwingen genegeerd? De grootste botsingen ontstaan als mensen verschillende verwachtingen hebben.

    Gedragsregels

    Je kan als buurtlocatie samen met je vrijwilligers simpele afspraken maken over hoe je met elkaar omgaat. 

    Wat zijn voorbeelden van gedragsregels of omgangsvormen? Denk bijvoorbeeld aan: “we gaan met elkaar om vanuit respect en vertrouwen”. Of: “hier niet schelden of schreeuwen”.

    Waarom is het handig om samen omgangsvormen af te spreken? Wanneer je samen zulke afspraken gemaakt hebt, kan je mensen er later makkelijker op aanspreken. Doordat de gedragsvormen samen bedacht zijn, zijn ze ook allemaal besproken en staat het team er achter. Zo hoeft het niet ten koste te gaan van de gezelligheid of je relatie met een vrijwilliger, als je deze ergens op aanspreekt.

    Zelf aan de slag

    Organiseer een bijeenkomst voor jouw locatie. Nodig de vrijwilligers, beheerders,  speeltuinmaker, misschien ook wel het bestuur of vaste bezoekers uit. Bedenk samen wat voor gedragsregels je zou willen. Maak gebruik van voorbeelden, en bespreek wat iedereen belangrijk vind. Hang de omgangsvormen op een zichtbare plek op, zodat je bezoekers er makkelijk op kan wijzen.

    Tip: gebruik iconen en illustraties. Zo begrijpen mensen de regels snel.

    Tip: organiseer elk jaar opnieuw een bijeenkomst om de omgangsvormen te herzien. Zo houd je ze actueel, is er ruimte voor gesprek, en blijven de vrijwilligers zich bewust van de afspraken. 

    Uit het Dwarsverband

    We werken aan een voorbeelddocument voor omgangsvormen, met tekst en met illustraties, waaruit onze leden makkelijk hun eigen omgangsvormen kunnen samenstellen. 

    Benieuwd naar hoe andere leden omgangsvormen vastleggen? Of interesse in een bijeenkomst over dit onderwerp? Laat het ons weten via info@dwarsverbandutrecht.nl

    Externe ondersteuning & verdieping

    De NOV (Platform Vrijwillige Inzet) en de Vrijwilligerscentrale Utrecht hebben veel kennis in huis over sociale veiligheid. Je kan hen direct benaderen met je vraag, of in hun agenda’s kijken naar relevante workshops en trainingen.  

    Tip: zoek eens op ‘gedragsregels’ om mooie voorbeelden te vinden.

    Platform Vrijwillige Inzet/NOV over omgangs- en gedragsregels

    Voorbeeld huisregels LSA Bewoners

    Aannamebeleid

    Heeft jouw locatie een vast stappenplan voor het aannemen van nieuwe vrijwilligers? Wordt van iedereen hetzelfde gevraagd, of begrijpen ze de verschillen wanneer dat niet zo is? 

    Transparant vrijwilligers aannemen

    Met een aannamebeleid kan je veel spanning verhelpen. Dit is een simpel stappenplan voor het aannemen van nieuwe vrijwilligers. Bijvoorbeeld: dat je eerst met de potentiële vrijwilliger kennis maakt, of dat diegene een dagje mee mag lopen. Ook of je een VOG voor diegene aanvraagt kan je beschrijven, en wat de vrijwilligersvergoedingen zijn als je die gebruikt. 

    Kunnen we niet per vrijwilliger kijken wat past? Als iedereen dezelfde stappen doorloopt om vrijwilliger te worden, neemt dat veel vragen en onzekerheid weg. 

    Wat als we rekening willen houden met de omstandigheden van een vrijwilliger en af willen wijken van de normale stappen? Spreek intern af hoe je met uitzonderingen omgaat. Bijvoorbeeld: dat je uitzonderingen voorlegt aan het bestuur. Zo blijf je ook in die situatie transparant. 

    Zelf aan de slag

    Een aannamebeleid hoeft niet ingewikkeld te zijn. Schrijf de stappen op die jullie momenteel zetten bij het aannemen van een nieuwe vrijwilliger en laat het bestuur de stappen vaststellen als aannamebeleid. 

    Tip: Leg een printje op een centrale plek om te raadplegen.

    Uit het Dwarsverband

    Benieuwd naar het aannamebeleid van andere leden? Of interesse in een bijeenkomst over dit onderwerp? Laat het ons weten via info@dwarsverbandutrecht.nl

    Externe ondersteuning & verdieping

    De NOV (Platform Vrijwillige Inzet) en de Vrijwilligerscentrale Utrecht hebben veel kennis in huis over sociale veiligheid. Je kan hen direct benaderen met je vraag, of in hun agenda’s kijken naar relevante workshops en trainingen. 

    Wist je dat… 

    …het hebben van een aannamebeleid, met daarin tenminste de twee stappen ‘kennismaken met kandidaat’ en ‘VOG aanvragen’, een voorwaarde is om de gratis VOG aan te vragen? Meer daarover in het artikel over de VOG hieronder. 

    …het aannamebeleid heel goed onderdeel kan zijn van jullie vrijwilligersbeleid? Meer informatie over waar een vrijwilligersbeleid voor is, vind je in de BasisBox vrijwilligers van Vrijwilligerscentrale Utrecht. 

     

    Platform Vrijwillige Inzet/NOV over aannamebeleid maken

    BasisBox Vrijwilligerscentrale Utrecht – vrijwilligersbeleid (pdf)

    BasisBox Vrijwilligerscentrale Utrecht – Selecteren en Matchen vrijwilligers (pdf)

    Dorpshuizen.nl vrijwilligerswijzer (zie 6. Basisprocedure)

    Verklaring Omtrent Gedrag

    Werken de vrijwilligers op jouw locatie met kwetsbare mensen of kinderen? Dan kan je er voor kiezen om een Verklaring Omtrent Gedrag (VOG) aan te vragen.

    Wat is een VOG?

    Dit is een verklaring waaruit blijkt dat iemand geen strafblad heeft of dat deze geen bezwaar vormt voor het uitoefenen van een bepaalde functie. De overheidsorganisatie Justis kijkt of er een strafblad is en zo ja, of de gepleegde strafbare feiten van belang zijn voor de functie die die persoon gaat bekleden. Geweld en zedendelicten worden altijd meegenomen; andere strafbare feiten worden enkel van de afgelopen vier jaar meegenomen in de afweging. 

    Ik vertrouw mijn vrijwilligers. Waarom zou ik een VOG aanvragen? Door vrijwilligers die met kwetsbare mensen te maken hebben om een VOG te vragen, laat je zien dat je sociale veiligheid belangrijk vind. Het geeft de vrijwilligers een veilig gevoel en werkt preventief. 

    Wat als ik iemand die mogelijk een strafblad heeft een kans wil geven? Ook iemand met een strafblad kan voor veel functies nog gewoon een VOG krijgen. Wordt de aanvraag toch afgewezen, dan kan je ervoor kiezen diegene een ander soort rol te geven. Of, wanneer jullie een interne afspraak hebben over hoe jullie uitzonderingen maken, kan diegene zonder VOG toch gewoon aan de slag. 

    Zelf aan de slag: Regeling Gratis VOG

    Het aanvragen van een VOG kost normaal gesproken geld, maar dankzij de Regeling Gratis VOG kunnen vrijwilligersorganisaties deze gratis aanvragen. Om kosteloos een VOG aan te vragen voor een vrijwilliger doorloop je de volgende  stappen. 

      1. Vraag toegang tot de Regeling aan voor jouw buurtlocatie via de website gratisvog.nl. Wanneer je deze krijgt is deze 5 jaar geldig. Let op: Een van de voorwaarden voor de aanvraag is het hebben van preventiebeleid. Die bestaat uit  bijvoorbeeld 
          • een aannamebeleid, 
          • gedragsregels 
          • en/of een vertrouwenspersoon.

    2. Een organisatie die al toegelaten is tot de regeling, kan via mijn.justis.nl een VOG-aanvraag klaarzetten voor vrijwilligers. Je hebt daarvoor eHerkenning nodig.
    3.
    De persoon wiens VOG wordt aangevraagd krijgt een oproep om de VOG aanvraag in te dienen. Die persoon heeft hiervoor DigiD nodig.
    4. Justis heeft 1-4 weken nodig voor de beoordeling. De VOG wordt verstuurd naar de persoon over wie het gaat

    Tip: Hou ergens bij van wie je een VOG gezien hebt en op welke datum. De VOG zelf mag de betreffende vrijwilliger mee naar huis nemen; deze mag je vanwege de AVG (privacywetgeving) niet bewaren. 

    Uit het Dwarsverband

    Benieuwd naar de overwegingen van andere leden om wel of geen VOG aan te vragen voor hun vrijwilligers? Of interesse in een bijeenkomst over dit onderwerp? Laat het ons weten via info@dwarsverbandutrecht.nl

    Externe ondersteuning & verdieping

    De NOV (Platform Vrijwillige Inzet) is contactorganisatie voor vragen over de Gratis VOG. Je kan hen direct benaderen met je vraag, of in hun agenda kijken naar relevante workshops en trainingen. 

    gratisvog.nl

    gratisvog.nl – preventief beleid 

    Justis – vrijwilligersorganisaties

    Platform Vrijwillige Inzet – In Veilige Handen

    Vertrouwens(contact)persoon

    Heb jij een situatie meegemaakt waar je je vervelend bij voelt? Hoe ga je daarmee om? De besturen, beheerders, vrijwilligers én bezoekers van onze leden kunnen altijd terecht bij de vertrouwenspersonen van de vereniging. 

    Raad en een luisterend oor

    Soms is het lastig om te bepalen wat je het beste kan doen in een situatie waar je je vervelend bij voelt. Of gaat het om iemand die je lastig kan aanspreken. Twijfel je wat je moet of kan doen? Of het nu gedrag richting jouzelf was of richting een ander, je kan je verhaal in vertrouwen delen met de vertrouwens(contactpersoon) van je organisatie. 

    • Een vertrouwenscontactpersoon is een vrijwilliger. Een buurtlocatie kan er voor kiezen om hier iemand voor aan te nemen. Met deze vrijwilliger kan je in een eenmalig gesprek je een luisterend oor bieden en meedenken over wat je het beste kan doen. 
    • Bij Dwarsverband hebben we twee vertrouwenspersonen. Deze kunnen je intensiever bijstaan. Onze vertrouwenspersonen zijn gecertificeerde vrijwilligers met veel professionele ervaring; bij andere organisaties kan de vertrouwenspersoon ook een betaalde functie zijn. Bij vertrouwenspersonen kan je zo vaak als nodig terecht voor een luisterend oor en ondersteuning.

    Eens per jaar maakt de vertrouwens(contact)persoon een geanonimiseerd verslag van de meldingen van dat jaar, en presenteert dit aan het bestuur. Ze mogen ook ongevraagd advies aan het bestuur geven op basis van de meldingen die ze krijgen. 

    Wat als mijn verhaal uitlekt? De vertrouwens(contact)persoon houdt jullie gesprekken en de informatie die je deelt volledig in vertrouwen. In hun terugkoppeling richting het bestuur zorgen ze dat het verhaal niet tot jou herleid kunnen worden als je dat niet wilt. 

    Wat doet de vertrouwenspersoon als ik een klacht indien? De vertrouwenspersoon is er enkel om jou als melder een luisterend oor te geven en te adviseren. Heb je een klacht, of wil je dat er iets verandert? Dan kan je je melding wellicht bij het bestuur of een klachtencommissie maken. 

    Wat als er een strafbaar feit is gepleegd? Als er een strafbaar feit is gepleegd zal een vertrouwens(contact)persoon altijd adviseren om aangifte te doen. In sommige situaties hebben alle Nederlandse burgers meldingsplicht; een vertrouwenspersoon zal dan ook wanneer nodig  een melding maken bij de politie.

    Zelf aan de slag

    Om te zorgen dat iedereen in en rond jouw buurtlocatie de vertrouwenspersonen weet te vinden, is het handig om hun informatie actief te blijven verspreiden. Stuur hun informatie mee met je nieuwsbrief, zet het op je website, hang een poster op de deur of een flyer op het prikbord. Geef het aan iedere nieuwe vrijwilliger en medewerker en leg het bij de receptie of bar. Geef de vertrouwenspersonen regelmatig gelegenheid om zichzelf voor te stellen tijdens bijeenkomsten zodat ze bekende en vertrouwde gezichten worden.  

    Uit het Dwarsverband

    Dwarsverband heeft twee vertrouwenspersonen voor alle besturen, beheerders, vrijwilligers en bezoekers van onze leden.

    Interesse in promotiemateriaal van onze vertrouwenspersonen, of in een bijeenkomst over dit onderwerp? Laat het ons weten via info@dwarsverbandutrecht.nl

    Externe ondersteuning & verdieping

    De NOV (Platform Vrijwillige Inzet) en de Vrijwilligerscentrale Utrecht hebben veel kennis in huis over sociale veiligheid en werken met vrijwilligers. Je kan hen direct benaderen met je vraag, of in hun agenda’s kijken naar relevante workshops en trainingen.  

    Vertrouwenspersonen van Vrijwilligerscentrale Utrecht 

    Platform Vrijwillige Inzet – een vertrouwenspersoon betrekken