Een medewerker in dienst van de gemeenschap
Een medewerker van een zelfbeheerlocatie heeft een bijzondere positie tussen de praktijk en het bestuur als werkgever. Idealiter werkt deze medewerker voor de gemeenschap en dat zijn de actieve bewoners, bezoekers en gebruikers van de plek. Wanneer de gemeenschap een andere kant op wil dan het bestuur, kan de medewerker klem komen te zitten. En dan gaat het schuren.
Besturen met de gemeenschap betekent dat die werelden overbrugt worden. Daarvoor is ook een bestuur nodig dat de gemeenschap in positie brengt.
Een medewerker kan, bewust of onbewust, beslismacht naar zich toe trekken. Wie bepaalt welke activiteiten er zijn? Wie spreekt nieuwe bezoekers aan, en wie niet? Wie heeft de sleutel, letterlijk en figuurlijk? Als die vragen stilzwijgend beantwoord worden door één persoon, verschuift de zeggenschap weg van de gemeenschap. Actieve bewoners die iets willen veranderen lopen dan aan tegen een medewerker of actieve bewoner die bepaalt wat er op locatie kan en niet.
Kun je in die gevallen als bestuur de medewerker zo aansturen dat de actieve bewoners weer meer in positie worden gebracht?
Als bestuur kun je hier een rol in pakken. Niet door de medewerker te passeren, maar door in de aansturing bewust ruimte te maken voor de gemeenschap. Bijvoorbeeld door:
- het expliciet maken van zeggenschap van bewoners. Leg vast welke besluiten de medewerker zelfstandig neemt, welke in overleg gaan met actieve bewoners, en welke bij het bestuur liggen. Zo voorkom je dat die verdeling stilzwijgend ontstaat en verankert.
- Een directe lijn tussen actieve bewoners en het bestuur. Zorg dat actieve bewoners niet alleen via de medewerker bij het bestuur terechtkunnen. Een periodiek overleg, een vaste contactpersoon in het bestuur of een bewonersraad geeft hen een eigen plek in de structuur, los van de medewerker. Het maakt dat je ook als bestuur feeling houdt met de praktijk.
- Samenwerken met de gemeenschap als vast onderdeel in functioneringsgesprekken. Maak er een vast onderdeel van: in hoeverre geeft de medewerker ruimte aan de gemeenschap? Niet als afrekening, maar als richtvraag. Zo blijft het op de agenda en kan een medewerker er ook zelf op reflecteren en in groeien.
Vraag om mee verder te gaan: Hoe geven jullie ruimte en beslismacht aan de gemeenschap rond jullie initiatief? Weten actieve bewoners bij jouw locatie waar ze terechtkunnen als ze ergens tegenaan lopen, los van de medewerker?
Tijdens de sessie gemeenschapsgericht besturen kwamen we bijeen met verschillende bestuurders van zelfbeheerlocaties om uit te wisselen over het besturen binnen het zelfbeheer. Wat opviel: er was veel opluchting in de herkenning van het spanningsveld rond gemeenschapsgericht besturen. En duidelijk behoefte om hierover verder met elkaar in gesprek te blijven gaan. Benieuwd wat we nog meer bespraken? Lees hier: “Een bewonersinitiatief is geen bedrijf, maar hoe bestuur je het dan wel?” en “Opgeslokt of onzichtbaar: het spanningsveld van de vrijwillige bestuurder“.